Dochodzenie wierzytelności od spadkobiercy.

 < wróć do listy

Wierzyciele rozpoczynając postępowanie egzekucyjne wielokrotnie spotykają się z sytuacją śmierci dłużnika. Zdarzenie takie nie czyni jednak egzekucji niemożliwą. Zgodnie z ogólnymi zasadami porządku prawnego obowiązki zmarłego przechodzą na spadkobierców, których krąg wyznaczają przepisy prawa cywilnego.

Śmierć dłużnika, początkowa wprawdzie całkowicie ogranicza mozliwości prowadzenia egzekucji, jednak już w sytuacji gdy spadek zostanie objęty szanse na wyegzekwowanie nalezności znacznie rosną.

Również przyjęcie przez spadkobierców spadku wprost - bez ograniczenia za długi spadkowe poprawia sytuację wierzyciela.

Zgodnie z art. 779 § 1 kpc

„Do egzekucji ze spadku konieczny jest – aż do działu spadku, tytuł egzekucyjny przeciwko wszystkim spadkobiercom”.

Cytowany przepis dotyczy sytuacji, gdy wierzyciel nie posiada jeszcze tytułu wykonawczego przeciwko spadkodawcy.

Jednak w przypadku gdy jest on w posiadaniu tytułu wykonawczego przeciwko spadkodawcy, przejście obowiązków na spadkobierców następuje według trybu przewidzianego w art. 778 kpc. odesłanie następuje tu na podstawie art 770 § 2 wskazującego iż: "Jeżeli tytuł był wydany przeciwko spadkodawcy, przejście obowiązków na spadkobierców następuje stosownie do art. 788." 

Przepis ten ma zastosowanie w sytuacji, gdy wierzyciel uzyskał już tytuł wykonawczy przeciwko spadkodawcy. Prowadzenie egzekucji przed działem spadku uzależnione jest od przedstawienia przez wierzyciela tytułu egzekucyjnego przeciwko wszystkim spadkobiercom – do chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe.

REASUMUJĄC:

  1. W przypadku śmierci dłużnika w celu prowadzenia dalszych czynności egzekucyjnych ze spadku konieczne jest uzyskanie stwierdzenie nabycia spadku.
  2. Wierzyciel winien ustalić czy w ogóle dłużnik spadek pozostawił. Interes prawny wierzyciela zmarłego dłużnika pozwala na złożenie właściwego wniosku, w celu ustalenia tego faktu do sądu rejonowego w miejscu ostatniego miejsca zamieszkania dłużnika.
  3. Przydatne może być wcześniejsze uzyskanie aktu zgonu z właściwego Urzędu Stanu Cywilnego.

 
Wierzyciel, który dysponuje już odpisem prawomocnego postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku winien złożyć je wraz z posiadanym tytułem wykonawczym wydanym przeciwko zmarłemu dłużnikowi do sądu, załączając jednocześnie z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko spadkobiercom dłużnika.

Po otrzymaniu dokumentu wierzyciel będzie upoważniał do złożenia wniosku o prowadzenie egzekucji przeciwko spadkobiercom dłużnika przez komornika.

W przypadku gdy spadkobiercy przyjęli spadek wprost – bez ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe odpowiadają oni solidarnie za całość długu zmarłego dłużnika. Jeżeli jednak spadkobiercy przyjęli spadek z ograniczeniem do stanu majątku, który pozostawił dłużnik odpowiadają oni wyłącznie do wysokości spadku.

Z praktyki wiemy, iż wielokrotnie nie są prowadzone postępowania po zmarłym dłużniku, co niewatpliwie znacznie utrudnia i wydłuża, czynności egzekucyjne. Wierzyciele nie moga być w takich sytuacja bierni i jesli chcą odzyskać swoje środki muszą zainicjować postępowania spadkowe. Wymaga to jednak podjęcia wielu czynności formalnych, z których najistotniejszym jest ustalenie kregu spadkobierców. Wierzyciel może tu korzystać ponownie z informacji zgromadzonych we właściwym Urzędzie Stanu Cywilnego, jednak nie zawsze okaże sie to dobrą metodą. Innymi drogami są kosztowne ogłoszenia prasowe, biura detektywistyczne.

Na podstawie art. 520 § 2 kpc wierzycielowi przysługuje żądanie zwrotu poniesionych kosztów postępowania od ustalonych spadkobierców dłużnika.

 

Stan prawny na dzień 1.03.2017 r.